[Kalemzede]

ÝÖ 5. yüzyýlýn sonuna doðru þekillenmeye baþlayan felsefi ve törebilimsel durumu daha önce belirtmiþtik. Bir düþünürün çaðýn entelektüel ve ahlaksal karmaþýklýðýný için olgular arasýnda doðru iliþkiler kurmasý gerekmektedir. Aþýrý muhafazakarlar ile aþýrý liberaller arasýnda bir denge kurulabilmesi için bu yapýlmalýdýr. Böyle bir fikir yapýsý, düþünce tarihinin en büyük kiþiliklerinden biri olan Sokrates’ te görülecektir.
Onun düþünceleri ikibin yýl boyunca batý uygarhðýný etkiyecektir. Günümüzde de bu etkinin izleri görünmektedir.

Sokrates ÝÖ 469’ da Atina‘ da doðmuþtur. Yoksul bir anne babanýn çocuðudur. Babasý heykeltraþ, annesi ebedir Eðitim durumu bilinmemektedir, ancak bilgiye olan sevgisi onun kültür kentinde zihinsel geliþimini saðlamasý için olanaklar yaratacaktýr. Önce baba mesleðini seçer, fakat kýsa surede ‘’kendisi üzerinde araþtýrma yapmayý tanrýsal bir görev olarak kabul eder” Ýnsanlar, caddeler, ticaret yerleri spor alanlarý gibi her konunun tartýþýldýðý yerlerde bulunmayý alýþkanlýk haline getirir. Savaþ, politika, evlilik, arkadaþlýk, sevgi, ev iþleri, sanatlar ve ticaret, þiir, din, bilim ve özellikle ahlak konularý buralarda tartýþýlmaktadýr. Ýnsana iliþkin hiç bir þey ona yabancý deðildir. Yaþamla ilgili her þey onun araþtýrma konusu olacaktýr Yalnýzca dünyanýn fiziksel yönüne karþý soðuk bakmaktadýr, aðaçlardan ve taþlardan hiç bir þey öðrenilemeyeceðini söylemiþtir. Kurnazdýr ve sivri bir dili vardýr. Tartýþmalardaki boþluklarý çok çabuk sezer ve konunun özüne inen saptamalarda bulunur. Tartýþmalarda kibar ve ölçülüdür. Zamanýný kuvvetli bir mantýk yapýsý elde etmek çabasýyla deðerlendirir.

Sokrates, tasarladýðý erdemliliði kendi davranýþlarý yansýtmaktadýr. Kendini denetleyebilen, yüce ruhlu, soylu, sade ve büyük bir sabýrlýlýða sahip biridir; ve çok az beklentisi vardýr. Yetmiþ yýllýk yaþantýsý boyunca çok sayýda kanýt ortaya koymuþtur. Ahlaksal deðerlere büyük önem vermektedir. Düþündüðü þeyi korkusuzca gerçekleþtirmek ister. Herkese karþý çok yardýmseverdir ve hiç kimseye kötülük yaptýðý görülmemiþtir. Yanlýþ bir þekilde tanrýtanýmazlýkla ve gençleri kötülüðe sevk etmekle suçlarmýþ ve baldýran zehiri içirilerek öldürülmüþtür (Ý.Ö. 399). Otoriteye ve devletin yüceliðine olan saygýsýný kanunlara itaat ederek ve baþkalarýný itaat ettirerek kanýtlamýþtýr. Mahkum edildiði zaman arkadaþlarý bir kaçýþ planý hazýrlamýþlardýr. Ancak o bunu kabul etmeyecektir. Yaþamý boyunca kanunlara saygýlý birisi olarak davranmýþtýr ve ölünceye kadar bunu sürdürecektir.

Sokrates, kiþisel görünüm olarak kýsa boylu, týknaz ve þiþik gözlü ve küt burunludur; büyük bir aðzý ve kalýn dudaklarý vardýr. Giyimine özen göstermez, hantal ve kaba bir yapýsý bulunmaktadýr. Fiziksel görünüm olarak Satyr’ e (yarý insan, yarýsý keçi þeklinde þehvetli bir yarý tanrý) benzetilmektedir. Ancak konuþmaya baþladýðý zaman bütün bu özelliklerini unutturmaktadýr. Konuþmasýný dinleyenler, onun kiþisel etki ve cazibesine hayran kalmaktadýr.