| Dilbilgisi Bakımından Anlatım Bozuklukları
1) Yüklem Yanlışlığından Doğan Anlatım Bozuklukları:
Yüklemle ilgili yanlışlıklar, yüklemin çatı, kişi, zaman, yardımcı eylemler, ek eylemler gibi noktalarda cümleye uygunluk göstermemesi durumudur.
Kahvaltıda peynir, ekmek ve çay içtik. 2) Özne Yanlışlığından Doğan Anlatım Bozuklukları:
Cümlede öznenin bulunmamasından, öznenin gereksiz ekler almasından ya da özne olmayacak bir sözün özne gibi kullanılmasından kaynaklanır.
Dernek müdürün yetkileri alındı ve kovuldu. 3) Özne Yüklem Uyuşmazlığından Kaynaklanan Anlatım Bozukluğu:
Öznenin tekillik çoğulluk ve şahıs bakımından uyuşması gerekir; aksi taktirde anlatım bozukluğu ortaya çıkar.
a) Topluluk isimleri özne ise yüklem tekil olur; ancak topluluk isimleri çoğul eki alıyorsa yüklem de alabilir.
Bizim takım sahaya çıktılar.
b) Bitki, hayvan, cansız varlık ve organ isimleri çoğul durumda özne ise yüklem tekil olur.
Nedense köpekler sabaha kadar havladılar.
Not: İnsan dışı varlıklar kişileştirme yolu ile çoğul özne ise yüklem de çoğul olabilir.
Martılar denize dalıp dalıp çıkıyorlar. 4) Tümleç Yanlışları:
a) Dolaylı Tümleç Eksikliği:
Düşman kenti bombaladı; ama giremedi.
b) Nesne Eksikliği:
Size teşekkür etmek ve kutlamak istiyor. 5) Tamlama Yanlışları:
a) Bir sıfatla bir adın ortak tamlanana bağlanması anlatımı bozar.
Doğa ve toplumsal olayları inceledik. 6) Eylem – Eylemsi Arasındaki Çatı Uyuşmazlığı:
Birleşik veya sıralı cümlelerde aynı özneyi alan yüklemlerin her ikisi de etken veya her ikisi de edilgen olmalıdır.
Bütün sorunlar halledilip öyle gidecekti.
Alıntı |