Çevrimdışı

Musa (eğer böyle biri yaşadı ise),
İnsanın, tanrıyı ve tanrısallığı kavrayış tarzında devrim yapmış kişidir.
Tevrat'ta İbrahim'in de tek tanrıya inandığı yazmış olsa da, insan kafasında tek tanrı fikri, bugün ulaşılabilen bilgilere göre; IV. Amenofis (Akeneton) tarafından ortaya atıldı. İbrahim isminde biri yaşadıysa o dönemler tüm dinler paganist olduğundan, çok sayıda tanrıya inanması gerekir. Belki de hikayeler Akeneton'u İbrahim olarak anlatıyor.
Eski Mısır 18. sülalenin son firavunlarından olan IV. Amenofis, eski Mısır dinini ret edip doğaya ait bir varlık olan güneşi tek tanrı yaparak çok tanrılı dine son vermeye çalıştı. Kuracağı yeni şehir Amarna, yeni dinin de merkezi olacaktı ve oldu ama, onun ölümü sonrası oğlu bunu sürdüremedi. Nefertiti ve babasının mezarlarını krallar vadisine taşıttı.
19 yaşında ölümü sonrası başka bir sülale yönetimi ele geçirdi. Bu ailenin ilk firavunu I. Seti'dir. Seti'nin oğlu II.Ramses dönemi Akheneton dinine inanmaya devam edenler için kötüydü, aşağılanma dönemi.
Bunlardan Filistinden Amarna'nın inşaası için gelenler geri döndüler. (Huruç)
Ve dönerken yolda yeni tanrıları doğaya ait bir varlık değildi. Her yerde var olan, her zaman hazır ve nazır biricik tanrı oldu çıktı. Ama o da Musa döneminde biraz insan biçimliydi. Adı YAHVE. Anlamı Hint-Ari dillerinde olmak fiilinin (to be) 3. tekil hali HE IS demek eski israil dilinde.

Pentatök(beş tomar) Musa'dan 720 yıl sonra gerçek yazı icat edilip öğrenildikten sonra rabbiler, katipler tarafından Babil esareti sonrası yazılmaya başladı. Daha önce şekillerden oluşan, hiyeroglif vardı. Papirüsten yapılma kağıt bile yoktu.
Bu ilk 5 bölüm kitabın, tanrının Musaya dikte ettirdiği kabul edilen bölümdür.
Bu büyük din, Babil esareti sonrası Hezekiel'in içe kapalılık görüşünün öne çıkması ile evrimini sürdürdü.
Tevratın yazılışı Talmut (onsuz tevrat olmaz) ile birlikte 1000 yılı aştı.